კატეგორიები

ნავიგაცია

ჩემი ფინანსური მეგზური

მოგება-ზარალის უწყისი

მოგება-ზარალის უწყისში დეტალურად აისახება ბიზნესის შემოსავლები და ხარჯები. ამ უწყისში პირველ პუნქტად მოცემულია გაყიდვებიდან მიღებული მთლიანი შემოსავალი. აღსანიშნავია, რომ, გარკვეულ შემთხვევაში, ბიზნესს შეიძლება ჰქონდეს დაბრუნებული პროდუქტი, რაც შემოსავლებს უნდა გამოაკლდეს. დაბრუნებული პროდუქტი - ეს არის მომხმარებლის მიერ შესყიდული, მაგრამ წუნის ან სხვა ობიექტური გარემოებების გამო ბიზნესისთვის უკან დაბრუნებული პროდუქტი. 

მაგალითი: თუ ბიზნესისგან შეისყიდეთ 5 ტონა პომიდორი, საიდანაც 500 კილოგრამი დაზიანებული (მაგ., ლპობის პროცესში) აღმოჩნდა, მყიდველს, წინასწარი შეთანხმების შესაბამისად, შეუძლია აღნიშნული 500 კილოგრამი პომიდვრის დაბრუნება. ბიზნესი შემოსავლად 5 ტონას აღრიცხავს, თუმცა დაბრუნებულ პროდუქტს (500 კგ) მთლიან შემოსავალს გამოაკლებს.

ამის შემდგომ, მოგება-ზარალის უწყისში შემოსავალს გაყიდული პროდუქტის თვითღირებულება გამოაკლდება. პროდუქტის თვითღირებულება მნიშვნელოვანი ხარჯია და მისი სწორად დათვლა ბიზნესის წარმატების უმთავრესი წინაპირობაა. წარმოებული პროდუქტის თვითღირებულება განისაზღვრება მის საწარმოებლად გაწეული დანახარჯების ჯამით. სხვა სიტყვებით, თვითღირებულება - ეს არის  ყველა იმ ხარჯის ჯამი, რომელიც საჭიროა პროდუქტის შესაქმნელად, და მასში შედის როგორც მასალის, ისე მისი ტრანსპორტირების/შენახვის ხარჯები, ასევე, უშუალოდ პროდუქტის/მომსახურების შექმნაში მონაწილე პერსონალის ხელფასები. 

მაგალითი: თუ ხართ წიგნების გამომცემელი, გაყიდული საქონლის თვითღირებულება შეიძლება მოიცავდეს ქაღალდისა და ბეჭდვის ხარჯებს ან მწერლისთვის გადახდილ თანხას, ასევე ბეჭდვაში ჩართული პერსონალის ხელფასებსა და კომუნალურ დანახარჯს (რომელიც, მაგალითად, საბეჭდი მანქანის მუშაობას მოხმარდა). თვითღირებულებაში არ შედის ადმინისტრაციული და მარკეტინგული ხარჯები, როგორიცაა: დირექტორის ან დამლაგებლის ხელფასი, ასევე უკვე გამზადებული პროდუქტის ტრანსპორტირების ან მისი რეკლამისთვის გაწეული ხარჯი. აღნიშნული ხარჯების გათვალისწინება არ ხდება თვითღირებულებაში, თუმცა ისინი შესულია მოგება-ზარალის უწყისში.
 

საწარმოო დანახარჯები, რაც თვითღირებულების გამოთვლისას  გამოიანგარიშება, შემდეგი ძირითადი ელემენტებისაგან შედგება:

  • მოხმარებული ნედლეული/პირდაპირი მასალა - მზა პროდუქტის წარმოებისათვის მოხმარებული მასალების, ნაკეთობებისა და სხვა ელემენტების ღირებულება (თვითღირებულება).
  • პირდაპირი შრომა - უშუალოდ პროდუქტის საწარმოებლად დასაქმებულ პირთა ხელფასების ჯამი.
  • საწარმოო ზედნადები დანახარჯები - საწარმოო მანქანა-დანადგარებისა და მოწყობილობების, ასევე საწარმოო შენობის დანახარჯები (ცვეთა, დაზღვევა, რემონტი, სათადარიგო ნაწილების ხარჯი, საცხებ-საპოხი და სხვა).

გარდა დაბრუნებული პროდუქტისა და თვითღირებულებისა, შემოსავალს ასევე აკლდება არასაწარმოო ხარჯები. არასაწარმოო ხარჯებში შედის კომპანიის ფუნქციონირებასთან დაკავშირებული ხარჯები, ანუ ზოგადი ადმინისტრაციული ხარჯები, რომლებიც გაყიდვებთან, მარკეტინგთან და ადმინისტრაციულ საქმიანობასთანაა დაკავშირებული, მათ შორის, იმ პერსონალის შრომის ანაზღაურება, რომელიც უშუალოდ არ ქმნის პროდუქტს და რომელსაც არ ევალება მომსახურება.

შემოსავლისა და ყველა ხარჯის გამოკლებით მიიღება მოგება დაბეგვრამდე, ანუ დასაბეგრი მოგება. თუ ბიზნესი იხდის გადასახადებს, მაშინ მოგებას გადასახადის მოცულობა უნდა გამოაკლდეს დაბეგვრამდე (გადასახადის გადახდამდე), რის შემდეგაც მიიღება წმინდა მოგება.

დამწყები მეწარმეები ბიზნესგეგმაში მოცემულ მოგება-ზარალის უწყისს დაგეგმილი (სამომავლო) სავარაუდო მონაცემებით ავსებენ. 

გამარტივებული მოგება-ზარალის უწყისის შაბლონი შეგიძლიათ იხილოთ აქ

გასათვალისწინებელია, რომ მოგება-ზარალის უწყისში, როგორც შემოსავლების, ისე ხარჯების ნაწილში არ აისახება სესხის ძირითადი თანხა;  ხარჯების ნაწილში მხოლოდ სესხზე გადასახდელი პროცენტის თანხას აღვრიცხავთ. აღებული სესხის ძირითადი თანხა (ან სხვა ნებისმიერი ვალი) საბალანსო უწყისშია ასახული.

ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგება

საბალანსო უწყისი (იგივე ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგება) არის ფინანსური ანგარიშგება, რომელიც გვიჩვენებს, თუ რას ფლობს კომპანია, და რამდენს შეადგენს მისი ვალდებულებები და მფლობელთა კაპიტალი კონკრეტული თარიღისთვის. საბალანსო უწყისი მოცემული მომენტისთვის კომპანიის ფინანსურ მდგომარეობას ასახავს. 

საბალანსო უწყისში აქტივები ვალდებულებებისა და კაპიტალის ჯამს უდრის.

აქტივი არის ნებისმიერი ფასეულობა, რომელსაც კომპანია ფლობს ან სხვებს მართებთ კომპანიის მიმართ. სხვა სიტყვებით, აქტივი - ეს არის კომპანიის სახელზე არსებული ქონება, მათ შორის: ნაღდი ფული, ფული საბანკო ანგარიშზე, უძრავი და მოძრავი ქონება, მარაგები, მზა პროდუქცია და სხვა აქტივები ორ ტიპად იყოფა:

  • მიმდინარე აქტივები - აქტივები, რომლებიც 1 წელიწადზე ნაკლებ ვადაში იხარჯება. ამ ტიპის აქტივებს მიეკუთვნება საბრუნავი საშუალებები, ასევე მომხმარებლებისგან მისაღები თანხები, რაიმე მომსახურებისთვის (მაგ., იჯარისთვის, დაზღვევისთვის, რეკლამისთვის) წინასწარ გადახდილი თანხები და სხვა.
  • გრძელვადიანი აქტივები - აქტივები, რომლებიც ბიზნესში 1 წელიწადზე მეტი ვადით გამოიყენება. ამ ტიპის აქტივებს მიეკუთვნება ძირითადი საშუალებები: მანქანა-დანადგარები, შენობა-ნაგებობები, მიწა და სხვა.

ვალდებულება არის ის, რაც კომპანიას ეკისრება სხვა იურიდიული თუ ფიზიკური პირის მიმართ. თავის მხრივ, ვალდებულებებიც ორ ტიპად იყოფა:

  • მიმდინარე ვალდებულება - კომპანიის ვალდებულება, რომელიც 1 წლის განმავლობაშია დასაფარი. მიმდინარე ვალდებულებები შეიძლება მოიცავდეს მომწოდებლისთვის გადასახდელ თანხას, მოკლევადიან სესხს, ავანსად მიღებულ თანხას და სხვა.
  • გრძელვადიანი ვალდებულება - კომპანიის ვალდებულება, რომლის დაფარვის ვადაც ერთ წელზე მეტია; ამ ტიპის ვალდებულების მაგალითია საინვესტიციო/გრძელვადიანი სესხი.

კაპიტალი არის მფლობელების მიერ ბიზნესში ინვესტირებული ფული ან ქონება. კაპიტალი კომპანიის აქტივებისა და ვალდებულებების სხვაობის ტოლია. საკუთარი კაპიტალი ორი საშუალებით იზრდება: მფლობელის მხრიდან დამატებითი ინვესტიციის განხორციელებით ან გაუნაწილებელი მოგებით, რომელიც დივიდენდის გაცემის შემდეგ კომპანიაში დარჩენილ მოგებას წარმოადგენს. 

გაუნაწილებელი მოგება ის თანხაა, რომელიც ბიზნესს წმინდა მოგებიდან რეინვესტირებისთვის რჩება მას შემდეგ, რაც ის მფლობელებზე დივიდენდებს გადაანაწილებს.

გაუნაწილებელი მოგება = წმინდა მოგებას - დივიდენდი

საბალანსო უწყისის შაბლონი შეგიძლიათ იხილოთ აქ

ფულადი სახსრების მოძრაობის უწყისი

ფულადი სახსრების მოძრაობის უწყისი ფინანსური ანგარიშგების ფორმაა, რომლის მიზანსაც გარკვეული პერიოდის განმავლობაში საწარმოო ფულადი სახსრების შემოსავლისა და გასვლის შესახებ ინფორმაციის ჩვენება წარმოადგენს.  

დამფინანსებლებს ფულადი სახსრების მოძრაობის უწყისი აინტერესებთ იმისთვის, რომ დაინახონ, თუ რამდენად შესწევს ბიზნესს უნარი, გამოიმუშაოს თავისუფალი ფული. საწარმოს მიერ მიღებული მოგება და ფულადი სახსრები, როგორც წესი, ერთმანეთს არ ემთხვევა.  

მაგალითი: თქვენ შეიძლება მოგება-ზარალის უწყისის მიხედვით გქონდეთ გარკვეული მოგება, თუმცა რეალურად აღმოჩნდეს, რომ მითითებული ოდენობის თანხა ბიზნესიდან არ დაგრჩენიათ, რადგან მოგება-ზარალის უწყისში შემოსავალში გათვალისწინებულია ისეთი თანხები, რომელთა მიღებას ჯერ კიდევ ელოდებით (მაგალითად, დებიტორული დავალიანება, ანუ კლიენტებისგან მისაღები ფული); ან, პირიქით, რეალურად გქონდეთ მეტი თანხა, მაგრამ, მოგება-ზარალის უწყისის მიხედვით, მოგება ნაკლები იყოს. აღნიშნულს იწვევს ისეთი ხარჯები, რომლებიც, მოგება-ზარალის უწყისის მიხედვით, მოგებას ამცირებს, მაგრამ მათ სანაცვლოდ თანხა ჯერ არ გადაგიხდიათ (მაგალითად, გადასახდელი ხარჯები: დაზღვევა, იჯარა და სხვ.).
 

ფულადი სახსრების მოძრაობის უწყისის შაბლონი შეგიძლიათ იხილოთ აქ